ر حالی که همچنان اخبار متناقضی درباره سرنوشت موزه ملی پس از منحل شدن معاونت فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شنیده میشود، برخی اخبار از پیوستن اداره کل موزهها و به سبب آن موزه ملی به معاونت گردشگری خبر میدهند که این امر نادیده گرفتن شان موزه ملی و جایگاه پژوهشی آن است.
به گزارش CHN نزدیک به یک ماه از منحل شدن معاونت فرهنگی سازمان میراث فرهنگی میگذرد اما هنوز تصمیمی برای ادغام اداره کل موزهها با یکی از معاونتهای سازمان گرفته نشده است. از سوی دیگر اخبار متناقضی درباره سرنوشت این اداره کل شنیده میشود که به سبب آن سرنوشت موزه ملی به عنوان موزه مادر نیز رقم میخورد.
در این میان شنیدن اخباری مبنی بر پیوستن اداره کل موزهها به معاونت گردشگری، از جمله مباحثی است که نگرانیهایی را میان کارشناسان و پژوهشگران به وجود آورده و از آن تاریخ که این گزینه در میان صحبتهای رئیس سازمان شنیده شد، بحثهای زیادی درباره بروز مشکلاتی که میتواند این ادغام به همراه داشته باشد مطرح شد. اما همچنان این گزینه به عنوان یکی از چند گزینه انتخابی ریاست سازمان وجود دارد.
موزه ملی به عنوان یک ساختار پژوهشی متفاوت، همواره در سازمان میراث فرهنگی وجود داشته و از آنجایی که این ساختار بخشهای مختلف سازمان از جمله، علمی ـ پژوهشی، حفاظتی، گردشگری را همزمان درگیر خود کرده است، انتخاب اینکه ادامه فعالیت موزه ملی به کدامیک از معاونتها مربوط میشود امری سخت و دشوار است.
پیش از انقلاب موزه ملی با ساختار چند وجهی خود همواره به عنوان یک نهاد مستقل اما زیر نظر وزیر فرهنگ و هنر سابق فعالیت میکرد. در آن زمان نیز ساختار پیچیده موزه ملی سبب شده بود تا ریاست این موزه در حد دیگر اداره کلهای وزارتخانه اهمیت داشته باشد.
«میرعابدین کابلی»، یکی از باستانشناس پیشکسوت کشور درباره اهمیت موزه ملی پیش از انقلاب به CHN گفت: «در سال 1351 دو اداره کل "باستانشناسی و فرهنگ و عامه" و "بناها و موزهها" منحل شد و به جای آن 5 واحد مجزا به نامهای مرکز باستانشناسی ایران، مرکز مردم شناسی ایران، اداره کل موزهها، اداره کل حفاظت آثار باستانی و بناهای تاریخی و موزه ملی تشکیل شد.»
وی در ادامه گفت: «موزه ملی از شان و مقام ویژهای برخوردار بود و طی آن ریاست این موزه در حد ریاست دیگر اداره کلهای در نظر گرفته شده بود. تمامی مسئولان این اداره کلها به غیر از مرکز باستانشناسی توسط وزیر فرهنگ و هنر انتخاب میشد.»
هرچند امروز رئیس موزه ملی توسط ریاست سازمان میراث فرهنگی که معاون رئیس جمهور نیز محسوب میشود انتخاب شده و به این ترتیب بخشی از آن جایگاه منزلت موزه ملی حفظ شده است، اما قرار گرفتن ساختار مدیریتی آن در زیرمجموعه اداره کل موزهها و سپس در معاونتی چون گردشگری این اهمیت را به چالش میکشد.
اما از سوی دیگر مطرح کردن این موضوع که موزه ملی میتواند در ساختار مدیریتی معاونت گردشگری تعریف شود، نادیده گرفتن بخش علمی ـ پژوهشی آن است که به مراتب از بخش گردشگری موزه با اهمیتتر بوده و همواره موزه ملی به عنوان یک مرکز علمی ـ پژوهشی و حفاظتی مطرح بوده است.
به گفته کارشناسان سازمان میراث فرهنگی به نظر میرسد که اگر قرار باشد موزه ملی در همین ساختار آشفته باقی بماند، بهتر است به معاونتهایی همچون معاونت پژوهشی و حفظ و احیاء سازمان فکر شود تا گردشگری که بیشتر با عدد و ارقام اقتصادی سر و کار دارد و کمتر به موضوعات پژوهشی اهمیت میدهد.
از طرف دیگر موزه ملی ساختاری فرا معاونتی دارد و به طور همزمان با همه معاونتهای سازمان میراث فرهنگی در ارتباط است.
به گفته کارشناسان بهتر است ریاست سازمان میراث فرهنگی با تدبیری تازه به موضوع موزه ملی بیاندیشد و به ساختارهای این موزه در قالب پژوهشی و حفاظتی نگاه کند تا گردشگری که میتواند از ریشه هویت موزه ملی را از بین ببرد.